Trong bối cảnh lượng rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng, công tác thu gom, phân loại và xử lý rác tại nguồn đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mỗi địa phương. Không chỉ góp phần giảm áp lực cho các khu xử lý, bãi chôn lấp tập trung, việc phân loại rác tại nguồn còn mở ra hướng đi mới trong tận dụng chất thải làm nguyên liệu phục vụ sản xuất, từng bước hình thành nền kinh tế tuần hoàn. Với mục tiêu tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm thực tiễn, trong các ngày 12 - 13/9, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tiên Điền đã tổ chức đoàn đi tham quan, tìm hiểu mô hình thu gom, phân loại rác tại nguồn và xử lý rác thải hữu cơ tại Công ty Cổ phần vệ sinh môi trường Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Tại đây, đoàn đã được tìm hiểu thực tế quy trình thu gom, tiếp nhận, phân loại và xử lý các loại rác thải sinh hoạt, trong đó đặc biệt quan tâm đến việc phân loại và xử lý rác hữu cơ.

Qua tham quan, trao đổi, các thành viên trong đoàn có thêm những thông tin thực tế về cách thức tổ chức thu gom, phân loại rác ngay từ nơi phát sinh; phương pháp xử lý từng nhóm chất thải cũng như những yêu cầu về phương tiện, thiết bị và kỹ thuật trong quá trình thực hiện.

Bà Trần Thị Ngân ở xã Thường Xuân, Thanh Hóa cho biết: hiện nay tại các thô trên địa bàn, rác được phân loại ngay từ hộ gia đình. Mỗi gia đình bố trí 2 thùng đựng rác riêng, gồm rác hữu cơ và rác vô cơ. Rác hữu cơ được thu gom vào ngày chẵn, rác vô cơ được thu gom vào ngày lẻ. Việc thu gom được thực hiện hàng ngày, thay vì để rác tồn đọng trong khu dân cư. Cùng với đó, xã chỉ duy trì 2 điểm tập kết rác tập trung nằm xa khu dân cư; các điểm tập kết còn lại được đóng cửa, dừng tiếp nhận rác. Đây là một trong những thay đổi quan trọng, giúp hạn chế tình trạng có nhiều điểm tập kết rác trên cùng 1 khu dân cư….. 

Trong rác thải sinh hoạt, rác hữu cơ chiếm tỷ lệ đáng kể. Nếu được phân loại và xử lý đúng quy trình, nguồn nguyên liệu này có thể được tận dụng để tạo ra những sản phẩm phục vụ nông nghiệp, qua đó giảm số lượng lớn rác phải đưa đi chôn lấp.

Đáng chú ý, nguồn nguyên liệu hữu cơ sau khi được xử lý phù hợp có thể được nghiên cứu sử dụng để nuôi giun quế, một mô hình có tiềm năng kết hợp giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

Giun quế có khả năng sử dụng nhiều loại chất hữu cơ đã được xử lý phù hợp làm nguồn thức ăn. Trong quá trình nuôi, nguồn chất hữu cơ được chuyển hóa, tạo ra phân giun – một loại phân hữu cơ có thể sử dụng trong sản xuất nông nghiệp, trồng rau, cây ăn quả, cây cảnh. Như vậy, từ một nguồn nguyên liệu tưởng như phải bỏ đi, nếu được phân loại và xử lý đúng cách, rác hữu cơ có thể trở thành đầu vào cho một chuỗi sản xuất mới, tạo ra sản phẩm có giá trị và mang lại hiệu quả kinh tế.

Đây chính là điểm đáng chú ý của mô hình: xử lý rác không chỉ nhằm giảm ô nhiễm mà còn hướng tới khai thác giá trị của rác, tạo ra sản phẩm và sinh kế cho người dân.

Từ thực tế tìm hiểu mô hình, có thể thấy việc phân loại rác tại nguồn mang lại nhiều lợi ích lâu dài. Khi các thành phần trong rác được phân loại đúng, một phần lớn chất thải có thể được thu hồi, tái sử dụng, tái chế hoặc đưa vào các quy trình sản xuất phù hợp.

Ông Nguyễn Duy Bình, Giám đốc Công ty CP Vệ sinh môi trường Lam Sơn cho Biết: việc tận dụng rác hữu cơ để sản xuất phân hữu cơ, nuôi giun quế và phục vụ nông nghiệp phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải của quá trình này có thể trở thành nguyên liệu cho một quá trình sản xuất khác.

Cách làm này góp phần giảm lượng rác phải vận chuyển và xử lý tập trung, tiết kiệm chi phí xử lý, hạn chế áp lực lên các bãi chôn lấp, đồng thời tạo thêm giá trị kinh tế từ nguồn tài nguyên sẵn có trong đời sống hằng ngày. Quan trọng hơn, mô hình góp phần thay đổi nhận thức của người dân về rác thải. Rác không còn đơn thuần là thứ cần thu gom và loại bỏ mà có thể trở thành nguồn tài nguyên nếu được phân loại, xử lý và sử dụng đúng cách….

Thông qua hoạt động tham quan, trao đổi và tìm hiểu thực tế tại Công ty Môi trường Lam Sơn, đoàn công tác của xã Tiên Điền có thêm cơ hội tiếp cận những cách làm mới, những kinh nghiệm thực tiễn trong tổ chức thu gom, phân loại và xử lý rác thải.

Đây cũng là cơ sở để địa phương nghiên cứu, lựa chọn những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế, từng bước nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn.

Trong thời gian tới, Công ty Cổ phần vệ sinh môi trường Lam Sơn sẽ phối hợp chặt chẽ với xã Tiên Điền trong các hoạt động thu gom, phân loại và xử lý rác thải tại nguồn; đồng thời hỗ trợ địa phương nghiên cứu triển khai các mô hình tận dụng nguồn rác hữu cơ phục vụ sản xuất.

Theo định hướng phối hợp, Công ty Môi trường Lam Sơn sẽ hỗ trợ về dụng cụ thu gom, phương tiện, máy móc, trang thiết bị và kỹ thuật, đồng thời phối hợp cùng địa phương xây dựng, triển khai thí điểm một số mô hình sản xuất sử dụng nguyên liệu từ rác hữu cơ.

Trong đó, các mô hình như nuôi giun quế, sản xuất phân hữu cơ và các sản phẩm phục vụ nông nghiệp sẽ được nghiên cứu trên cơ sở điều kiện thực tế, nguồn nguyên liệu và nhu cầu của địa phương. Qua quá trình thí điểm, các bên sẽ đánh giá hiệu quả về môi trường, kinh tế và khả năng nhân rộng, từ đó lựa chọn những mô hình phù hợp để triển khai rộng hơn.  

Ông Trần Minh Đức, Phó giám đốc Trung tâm DVTH Tiên Điền nêu rõ: Phân loại rác tại nguồn không chỉ là yêu cầu trong quản lý chất thải mà đang trở thành giải pháp thiết thực để xã Tiên Điền xây dựng môi trường sống xanh, sạch và bền vững hơn. Hiệu quả của việc phân loại bắt đầu từ những hành động đơn giản trong mỗi gia đình, nhưng khi được thực hiện đồng bộ sẽ tạo ra tác động lớn đối với cộng đồng và hệ thống xử lý chất thải. Rác được phân loại đúng sẽ giúp giảm khối lượng chất thải cần xử lý, kéo theo việc giảm chi phí thu gom, vận chuyển và xử lý…

Chuyến tham quan, tìm hiểu mô hình tại Công ty Môi trường Lam Sơn vì vậy không chỉ mang ý nghĩa trao đổi kinh nghiệm mà còn mở ra hướng hợp tác thiết thực giữa doanh nghiệp và địa phương trong thời gian tới.

Từ phân loại rác tại nguồn, đến tận dụng rác hữu cơ làm nguyên liệu sản xuất, rồi tạo ra sản phẩm và giá trị kinh tế, Tiên Điền đang có thêm một hướng tiếp cận để giải quyết bài toán rác thải theo hướng lâu dài và bền vững.